Welke vormen van dwang en sancties kan de gemeente opleggen, en onder welk privacyregime vallen de gegevens?

De gemeente kan bestuursrechtelijk handhaven met herstelsancties, die de overtreding beëindigen, en met bestraffende sancties, die de overtreder straffen (artikel 5:2 Awb). Voor de persoonsgegevens die de gemeente daarvoor verwerkt, geldt steeds de AVG met de UAVG, niet de Wpg. Het gaat om bestuursrechtelijke handhaving, niet om opsporing.

Herstelsancties:

• last onder bestuursdwang: de gemeente geeft opdracht de overtreding te beëindigen en mag dat zelf doen, op kosten van de overtreder, als die het niet (op tijd) doet (artikel 5:21 Awb en artikel 125 Gemeentewet). Bijvoorbeeld het verwijderen van afval, illegaal geplaatste objecten of reclame, fietswrakken of weesfietsen;
• spoedeisende bestuursdwang: bestuursdwang zonder voorafgaande last als het niet kan wachten (artikel 5:31 Awb);
• wegslepen van voertuigen: ook bestuursdwang (artikel 170 Wegenverkeerswet 1994; zie ‘Onder welk privacyregime valt het wegslepen van voertuigen’);
• last onder dwangsom: een opdracht om de overtreding te beëindigen, met een geldsom die de overtreder moet betalen als hij dat niet (op tijd) doet (artikelen 5:31d en 5:32 Awb);
• bestuursdwang door de burgemeester, zoals bij ernstige en herhaaldelijke woonoverlast (artikel 151d Gemeentewet) en het sluiten van een woning of lokaal (artikel 174a Gemeentewet en artikel 13b Opiumwet).

Bestraffende sanctie:

• bestuurlijke boete, zoals de bestuurlijke boete overlast (artikel 5:40 Awb en artikel 154b Gemeentewet; zie ‘Wat is de bestuurlijke boete overlast (artikel 154b Gemeentewet)’ en ‘Onder welk privacyregime vallen persoonsgegevens bij de bestuurlijke boete overlast’).

Voor al deze sancties geldt:

• leg alleen vast wat nodig is: wie de overtreder of rechthebbende is, de overtreding, plaats en tijd, en het bewijs, zoals foto's;
• veel van deze overtredingen zijn ook strafbaar. Dan gaat het om persoonsgegevens van strafrechtelijke aard, met strengere regels (artikel 10 AVG; zie ‘Mag ik als toezichthouder gegevens over overtredingen vastleggen’);
• treedt u als boa voor hetzelfde feit ook strafrechtelijk op, met een proces-verbaal of bekeuring, dan zijn die gegevens politiegegevens en geldt de Wpg (zie ‘Wanneer worden mijn aantekeningen politiegegevens’). Houd het handhavingsdossier en het strafrechtelijke dossier gescheiden.

De bestuurlijke strafbeschikking is geen bestuurlijke sanctie maar strafrecht. Die valt onder de Wpg (zie ‘Valt de bestuurlijke strafbeschikking onder de Wpg’).